Rioolwaterzuiveringen (RWZI) stoppen niet. Niet als de documentatie onvolledig is, niet als de scope wijzigt, en niet als er een nieuwe besturing wordt geïnstalleerd. Toch moeten ook deze installaties worden vernieuwd. Batenburg Industrial Automation werkt sinds 2021 samen met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) aan precies die opgave: de procesautomatisering van afvalwaterzuiveringen stap voor stap vernieuwen, terwijl de installaties gewoon in bedrijf blijven.

Van verouderde besturing naar één uniforme standaard

Binnen het beheersgebied van HDSR zijn meerdere RWZI-locaties aangepakt. Concreet betekent dat: het vervangen van verouderde en end-of-life besturingssystemen, de migratie naar een uniform SCADA-visualisatiesysteem, het standaardiseren van de OT-netwerkarchitectuur en het implementeren van een eenduidige bedieningsfilosofie voor operators en beheerders, gebaseerd op een door HDSR ontwikkelde standaard. Waar mogelijk worden ook procesverbeteringen doorgevoerd.

Elke locatie heeft zijn eigen historie en technische achtergrond. Toch is het doel steeds hetzelfde: voorspelbaar systeemgedrag over alle locaties heen, zodat beheer, onderhoud en storingsafhandeling eenvoudiger en efficiënter worden.

Ombouwen terwijl de installatie draait

Alle projecten zijn uitgevoerd tijdens reguliere bedrijfsvoering. Dat vraagt om een gefaseerde aanpak, tijdelijke voorzieningen waar nodig en uitgebreide voorbereiding vooraf. Software wordt getest voordat de ombouw begint, risico's worden vooraf in kaart gebracht en ombouwmomenten worden zorgvuldig gepland, in samenspraak met HDSR.

Een terugkerende uitdaging daarbij is de staat van de bestaande documentatie. Bij veel waterschappen is die door jaren van aanpassingen en uitbreidingen onvolledig geraakt. Op meerdere locaties bleek bij aanvang van het project dat de functionele werking van de besturing nauwelijks was vastgelegd. Batenburg loste dit op via reverse engineering: door de bestaande code te analyseren werd vastgesteld hoe het werkte, en vanuit die basis werd nieuwe documentatie opgebouwd. Wat voorheen ontbrak, is bij alle afgeronde projecten nu volledig op orde.

Een samenwerking die niet op de traditionele manier werkt

Achter de projecten zit een samenwerkingsvorm die bewust afwijkt van de gebruikelijke opdrachtgever-opdrachtnemer verhouding. Projecten worden niet uitgewerkt via een vastomlijnd bestek, maar in gezamenlijk overleg per locatie bepaald. Kennis wordt uitgewisseld in vaste overlegmomenten, zowel op algemeen als technisch niveau. Medewerkers die betrokken waren bij de eerste locaties, bleven ook bij volgende projecten aan boord. Wat op de ene locatie werd geleerd, werd direct toegepast op de volgende.

Koen van Daal, Programmamanager bij HDSR, ziet die werkwijze als de kern van wat de samenwerking laat werken: "Het eerste project was nog zoekende. Wat is nou belangrijk voor de klant, hoe werken we samen? Maar juist die openheid aan het begin heeft de basis gelegd voor alles wat daarna kwam. We bespreken de knelpunten direct en komen altijd tot een oplossing. Dat vertrouwen moet je opbouwen, maar als het er eenmaal is, gaan projecten een stuk vlotter."

Ervaring als referentie

Meerdere locaties vernieuwd, documentatie op orde, installaties die tijdens de ombouw zijn blijven draaien. De samenwerking tussen HDSR en Batenburg Industrial Automation laat zien dat dit soort trajecten niet gebaat zijn bij meer papier, maar bij de juiste mensen aan tafel en de bereidheid om samen tot oplossingen te komen. Voor waterschappen die voor vergelijkbare vraagstukken staan, is dat misschien wel de belangrijkste conclusie.